ระบบที่สนับสนุนให้คนทำเลว

เริ่มเรื่อง…

ทุกๆวันที่ทำงาน ผมจะต้องต่อรถตู้เข้าไปในซอยหมู่บ้าน ด้วยความที่ถูกอบรมมาค่อนข้างเข้มงวดในตอนเด็ก ผมจะให้ความสำคัญกับเรื่องคิวมาก เมื่อมาถึงป้ายปุ๊บ สิ่งแรกที่ผมจะทำคือจำหน้าว่ามีใครที่ยืนรออยู่ก่อนบ้าง ถ้ารถตู้มาแล้วมีใครที่จะขึ้นมาก่อนผม ผมก็จะหลีกทางให้เขา แน่นอน… ในทางตรงกันข้าม ผมก็หวังให้คนอื่นทำแบบนี้เช่นเดียวกัน

วันนี้ขณะกำลังรอรถตู้อยู่ ก็มีป้าคนนึงลงจากรถมาทีหลัง แต่พอรถตู้มาปุ๊บ ป้าแกก็ตัดหน้าเดินขึ้นไปเลย…

สักพักนึง มีรถตู้มาอีกคัน คนที่มาทีหลังอีกคนพยายามจะแซงคิวผมขึ้นรถตู้บ้าง แต่เผอิญมีที่นั่งพอ ก็เลยขึ้นไปได้ทั้งคู่…

จะว่าไป…ช่วงหลังๆนี้ผมถูกแซงคิวทุกวันเลยครับ !!!

—————————————————————————

ที่ผมจะพูด

เปล่านะครับ บล็อควันนี้ผมไม่ได้จะบ่นว่าทำไมสังคมมันเหลวแหลก ประเทศไทยไร้ระเบียบ หรืออะไรทำนองนั้น จริงๆแล้วผมเข้าใจทั้งสองคนดี เพราะ ช่วงหลังๆ 50% ของคนที่ขึ้นรถตู้ที่นี่ ถ้ามีจังหวะจะแซงคิวกันเมื่อมีโอกาส (หรือจะพูดจริงๆ เป็นเพราะมันไม่มีการจัดคิวกันอย่างเป็นทางการ ซึ่งเอื้อต่อการแซงคิวอย่างมาก) คนส่วนใหญ่ก็จะมีอารมณ์แบบระแวงกัน ถ้ามีใครมายืนตัดหน้าก็สามารถคาดการณ์ไว้ก่อนว่าจะมีการแซงคิวเกิดขึ้น

คนที่ไม่แซงคิวคนอื่นก็จะถูกคนอื่นแซงคิวอยู่ดี เมื่อเป็นแบบนี้ไปเรื่อยๆ เขาก็จะมีความรู้สึกว่าถูกเอารัดเอาเปรียบ และก็ไม่อยากจะยึดติดกับวินัยที่ทำให้ตนเองต้องเสียเปรียบคนอื่นตลอดเวลา

————————————————————-

ชี้ให้เห็น…

นี่เป็นตัวอย่างของ Bad Reward System หรือผมตั้งชื่อให้ในภาษาไทยแบบสะเทือนอารมณ์ว่า “ระบบที่สนับสนุนการทำเลว”  จริงๆแล้วมีตัวอย่างอีกมากของระบบนี้ในสังคม เช่น

– การที่่คนที่มาตรงเวลาต้องรอคนที่มาสาย  คนทุกคนเลยเริ่มมาสายกันหมด นัด 8.00 รู้เลยว่าเริ่มจริง 8.30  (ผมไม่ได้พูดถึงแค่การนัดกันในหมู่เพื่อน แต่รวมถึงการนัดประชุม หรือแม้แต่นัดนิสิตมารับปริญญา)  นิสัยการมาสายก็เลยถูกปลูกฝัง

– การที่คนขับรถเมล์ขับรถบัดซบ เกิดจากว่าถ้าขับดี กำไรก็ไม่ได้เพิ่ม  ขับบัดซบต่างหากที่จะทำให้เราได้เงินเพิ่ม อย่าให้ผู้โดยสารตายหรือพิการลงข่าวหน้าหนึ่งเป็นพอ

– ระบบการทำงานของหน่วยงานที่ “ทำดีเสมอตัว ทำพลาดมีซวย” หรือ “รายงานเจ้านายว่าดี นายก็ไม่ได้ตรวจสอบ แต่พอรายงานเจ้านายว่ามีปัญหา เจ้านายจะตรวจสอบและเราจะซวย”  จึงไม่มีใครอยากที่จะทำอะไร เช้าชามเย็นชาม เอาตัวรอดไปวันๆ

– การเมืองไทย….

ฯลฯ

—————————————————————————

โดยสรุป…

Bad Reward System นอกจากจะเกื้อกูลคนที่ทำผิดแล้ว ยังเป็นการลดจำนวนคนที่ทำดีลงไปเรื่อยๆ ความเสื่อมจะเริ่มขยายตัวมากขึ้น และเมื่อถึงจุดๆหนึ่ง ค่านิยมของคนในสังคมจะกลับขั้ว คือสิ่งที่ผิดเป็นถูก และสิ่งที่ถูกเป็นผิด แม้ในใจจะรู้จักแยกแยะผิดชอบชั่วดี แต่พื้นฐานของคนโดยทั่วไปมักจะไหลตามน้ำกันอยู่แล้ว

นี่เป็นหนึ่งในสิ่งสำคัญที่ทำให้ระบบ (ประเทศชาติ/องค์กรณ์/สังคม) เสื่อมถอย ทั้งในแง่ประสิทธิภาพ และจริยธรรม

—————————————————————————

คำถาม…

แล้วเราจะมีทางแก้ไข Bad Reward System ที่เกิดขึ้นแล้วไหม?  และเราจะป้องกันไม่ให้มีระบบใหม่ๆแบบนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร? พูดกันตามตรง มีเยอะแยะมากมายครับ แต่มันทำคนธรรมดาที่ไม่มีอำนาจทำคนเดียวไม่ได้ อยากจะมาช่วยกันคิดและลงมือทำกันหน่อยไหมครับ?

แต่ผมขอเตือนไว้ก่อนนะครับว่ามันไม่ใช่เรื่องง่ายๆ  ถึงเราจะทำในสิ่งที่ถูกต้อง แต่จะมีสักกี่คนที่ช่วยเหลือและร่วมมือกับเราด้วย? เพราะหลายต่อหลายครั้ง คนที่ตั้งใจจะทำสิ่งที่ถูกต้องจะมักจะถูกเอารัดเอาเปรียบเหมือนคนโง่ หรืออาจถูกหัวเราะเยาะมากกว่าชื่นชมเสียด้วยซ้ำ

ใช่ครับ ระบบในการแก้ปัญหาเหล่านี้ ก็มีความเป็น Bad Reward System อยู่ดี !!!

—————————

ความคิดเรื่อง Bad Reward System ได้รับการดลใจมากจากบล็อคนี้

  1. #1 by tot-anusak on March 9, 2010 - 1:04 pm

    อ่านแบบลุ้นๆ ว่า มีการพูดถึงการแซงคิว ต้องมีคำว่า “ป้า” แหงๆ เอาแล้วไง

    เรื่องโดนแซงคิวนี่ ขึ้นรถเมล์ทุกวัน เจอแทบทุกวัน
    แต่แปลกตรงที่ 90% ที่เคยโดนแซง เป็นผู้หญิงวัยป้า….? บางคนนี่ร้ายกาจมาก มีการเบียดกระแทกแล้วแซงแบบหน้าด้านๆ ด้วยสิ

  2. #2 by TAP on March 9, 2010 - 8:49 pm

    การละเมิดลิขสิทธิ์ทั้งหลายในไทย ก็น่าจะเข้าข่ายป่ะ

  3. #3 by schumarn on March 10, 2010 - 7:52 am

    ป้าญี่ปุ่นก็มีนะ 555
    ไอ้เรื่องแบบนี้มันต้องอาศัยความร่วมมือร่วมใจกันทำ
    แล้วประเทศไทยมันจะไปทำได้ยังไง

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: